حجّ به ماه ذيحج انجام شد و عمل « نسيء » كفر است و باطل « 1 » و در قرائت ابو جعفر « نسيء » با تشديد ياء بدون همزه بوده است و امام باقر عليه السّلام و زهرى « نسىء » مثل « هدىء » بىتشديد و همزه خوانده‌اند ، و ديگران « نسيء » با مدّ و كسره ى سين و همزه خوانده‌اند . تفسير حسينى : در ينابيع آورده كه جاهلان عرب در سالى چهار ماه را حرام مىداشتند و خلق را از دست و زبان خود ايمن مىساختند ، مؤمنان مؤدب بدان سزاوارند كه در همه ى ماهها مسلمانان را از ضرر خود سالم دارند و ايذاء و آزار خلق به زبان و دست فرو گذارند كه مكافات آزار آزار است و مجازات اضرار اضرار . رباعى : آزار دل خلق مجو بىسببى تا بر نكشد آه دلى نيم شبى بر مال و جمال خويشتن غره مشو كانرا بشبى برند و اينرا بتبى

--> ( 1 ) استاد ما مرحوم ميرزا ابو الحسن شعرانى اعلى اللَّه مقامه در پاورقى تفسير ابو الفتوح فرموده : « راويان غير اهل فنّ چون نقل چيزى كنند كه بدان فن آشنا نيستند نيكو از عهده بيان بيرون نمىآيند ، و ابو ريحان بيرونى و بعضى از مفسّران كه اهل فنّ بودند گويند » نسيء « آن بود كه هر سه سال يك بار يك ماه بر عدد ماه‌هاى سال مىافزودند و آن سال را سيزده ماه مىگرفتند تا ماهها از فصل خود تغيير نكند ، و محرم كه آغاز سال است منطبق با اوّل بهار باشد تقريبا ، چنان كه اكنون رسم يهود است در هر سه سال يك سال را سيزده ماه مىگيرند ، و ماه‌هاى آنها كه قمرى است از محل خود در فصول شمسى تغيير نمىكند ، و عرب تقليد يهود مىكردند ، و بدين عمل قهرا ماهها از جاى خود تغيير مىكرد نه آنكه عمدا حج را از ماهى به ماهى تغيير دهند ، بلكه اين نتيجه افزودن يك ماه است ، و گر نه خود آنها همه ماهى را كه در آن حجّ مىكردند ذو الحجّة ميناميدند و در واقع ذو الحجّة نبود ، و اختلاف راويان در آن است كه آيا آن ماه زائد را چه مىناميدند ، صفر يا محرم يا غير آن ، و اين چندان مهم نيست ، و بدين تفصيل معنى آيه كريمه « إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّه اثْنا عَشَرَ شَهْراً » نيز معلوم مىگردد كه حكم در مقابل آنها است كه مىپنداشتند سال سيزده ماه هم تواند بود . و « نسيء » را زيادت در كفر فرمود چون در روش آنان حرمت و حلَّيت و احكام اجتماعى امر اعتبارى است نه حقيقى . و به اعتقاد مسلمانان اين احكام امر الهى و حقيقى است و قابل پيش انداختن و پس افكندن و تغيير دادن نيست ، پس به عمل نسىء و اعتقاد بدان كفر آنان افزوده مىشد . ( مصحح )